In het Gentse AZ Maria Middelares gebruikt men binnenkort medische sensortechnologie die constant parameters als hartfrequentie, temperatuur, ademhaling en valrisico in de gaten houdt. Een systeem dat naast het automatiseren van het meten van parameters ook de evolutie van deze parameters continu beschikbaar maakt.
 

Bijna 40 procent van alle sterfgevallen in een ziekenhuis vindt plaats op de algemene afdeling, zeggen wereldwijde studies. Vroege indicaties van verslechtering worden vaak niet of veel te laat opgemerkt door het zorgpersoneel op de vloer, waardoor de tekenen zich uiteindelijk gaan manifesteren in een complicatie. Het Gentse AZ Maria Middelares meet die vroege tekenen al ruim 6 jaar handmatig bij al haar patiënten. Sinds vorig jaar werd deze meting geautomatiseerd. Nu willen ze bij de patiënten voor wie een verhoogde alertheid noodzakelijk is, draadloze monitoring invoeren met de IntelliVue Guardian-oplossing van de Nederlandse technologiereus Philips.
 

Die technologie bestaat uit een systeem van medische wearables met sensoren die vitale parameters als ademhalingsfrequentie, hartslag en lichaamstemperatuur opmeten. In combinatie met draadloze bloeddruk en zuurstofsaturatiemeters, worden deze gegevens, met behulp van een algoritme verder geaggregeerd tot een Early Warning Score (EWS) die een indicatie geeft van de patiënt zijn risico op een achteruitgang. “De score is een spectrum: laag is gezond, hoog betekent alarmerend”, zegt Kurt Roesbeke, die als projectmedewerker het systeem technisch overziet. Bij een normale toestand worden de parameters driemaal per dag automatisch opgenomen. Maar dat interval wordt opgevoerd naarmate de score omhoog gaat: bij een Early Warning Score boven de drie worden de vitale gegevens ieder half uur opgenomen.” Op een afdeling is dit een niet te onderschatten belasting voor de verpleegkundigen.
 

Lagere werklast
Het meten van de Early Warning Score wilt AZ Maria Middelares ondersteunen door technologie. In een latere fase van het project zal op een acute geriatrische afdelng van het ziekenhuis gebruik gemaakt worden van een sensorplaat onder de matras, die ook de bewegingsactiviteit van de patiënt monitort. “Ze zorgt er onder meer voor dat er wordt gedetecteerd wanneer de patiënt het bed wil verlaten, of wanneer hij dreigt te vallen. De sensordata wordt daarbij automatisch geïnterpreteerd door een algoritme. Het kan onder meer helpen om patiënten met wegloopgedrag te monitoren of parameters bij patiënten met verminderde bewegingsvrijheid beschikbaar te maken. Maar het kan ook worden ingezet om het valrisico te beperken. Het algoritme is in staat om verpleegkundigen te waarschuwen dat patiënten met een risico op vallen uit bed dreigen te komen. Zeker in de geriatrische afdeling is dat een technologie die een verschil kan maken.”
 

Maar het belangrijkste voordeel van het systeem schuilt in het feit dat het systeem het internationale Early Warning Score-systeem automatiseert, en zorgmedewerkers op de vloer dus meer tijd geeft voor hun andere taken. Volgens schattingen van de fabrikant kunnen verpleegkundigen dankzij de EWS-technologie zo’n 40 procent tijd besparen.
 

“Het systeem heeft een enorme positieve impact op de werkbelasting”, zegt Roesbeke. “Ten eerste moesten die gegevens tot vorig jaar, toen we met het project begonnen, allemaal manueel worden opgenomen. Dat vergde heel wat tijd van de medewerkers, die ze nu kunnen inzetten voor andere taken. De frequentie waarmee zorgpersoneel op de vloer de patiënt moet bezoeken, is bovendien gebaseerd op de Early Warning Score. Naargelang de score toeneemt, zal de verpleegkundige vaker langsgaan. Voor snelle interventies hebben we bovendien een Rapid Response-medewerker, die alle patiënten met een hoge EWS-waarde samen met de afdelingsverpleegkundige opvolgt. De symbiose tussen deze twee zorgverstrekkers zorgt ervoor dat de patiënt beter opgevolgd wordt, minder kans heeft op complicaties en dus sneller ontslagklaar is.”
 

Objectieve data
Een ander voordeel van de EWS-technologie die AZ Maria Middelares vandaag aan het uittesten is, zit in de kwaliteit van de gegevens die het systeem uitleest. Ze zijn sneller én accurater dan bij een manuele opname van dezelfde parameters, oppert Roesbeke. Dat zorgt voor een absolute objectiviteit in de gegevens die worden gegenereerd en bijgehouden. “Wanneer die gegevens manueel worden opgenomen, is er altijd een groot risico op bias”, zegt Roesbeke. “Er is geen absolute objectiviteit, en dat is wat medische sensoren net wel kunnen leveren. Neem bijvoorbeeld de ademhalingsfrequentie: dat is de allereerste parameter die afwijkt wanneer een patiënt slecht wordt.”
 

Medewerkers op de vloer reageren overwegend enthousiast op het nieuwe systeem, zegt Roesbeke. “Zelfs op het niveau van individuele verpleegkundigen is er een berg van data. Deze hebben we continu beschikbaar in de steeds opbouwende database. Naar de toekomst is de combinatie met AI en voorspellende software zeker iets waar we kunnen naar uitkijken. We houden geregeld feedbackvergaderingen om het systeem te evalueren, en de teneur over het project is op dit moment erg goed.”
 

Co-creatie
Toen het EWS-project werd opgestart, was het het eerste in zijn soort dat technologiepartner Philips opstartte in een Europees ziekenhuis, na eerdere implementaties in een aantal Amerikaanse en Egyptische hospitalen. Het is geen goedkoop project: iedere pleister heeft een prijs van zo’n 100 euro. De overheid komt bovendien niet tussen in de kosten van het systeem. Maar de eerste resultaten zijn zo bemoedigend dat zowel het AZ Maria Middelares als technologiepartner Philips het willen doorzetten: de looptijd van het project, dat aanvankelijk zou eindigen in april 2019, werd doorgetrokken naar eind volgend jaar. “We houden intern het project goed in de gaten in de projectgroep, en zorgen ervoor dat er goed over wordt gecommuniceerd”, zegt Roesbeke. “We deden bij de start hiervoor een Failure mode and Effects Analysis: constant proberen we na te gaan wat er in het project zou kunnen falen en hoe we dit kunnen bijsturen. Dat is essentieel bij een pilootproject met heel cruciale medische data afhangt. Ook onze communicatie met technologiepartner Philips is uitstekend: we beschouwen dit als een waardevolle vorm van co-creatie tussen een bedrijf en de ziekenhuiswereld.”