De ziekenhuissector maakt een transformatie door en dat gaat gepaard met investeringen in gebouwen en infrastructuur. Daarbij gaat ook aandacht naar het optimaliseren van de kamers. AZ Sint-Lucas realiseerde de modelkamer SLiM. Az Sint Blasius draaide het om en liet zien hoe het niet moet.

 

Als je binnenkomt in de SLiM-kamer van AZ Sint-Lucas valt het frisse, hedendaagse interieur meteen op. De inrichting is vrij strak en er zijn fraaie meubels. SLiM staat voor Sint-Lucas innovatieve Modelkamer. Je vindt het ontwerp in een paviljoen aan de hoofdingang van AZ Sint-Lucas. Het gebouw is opgetrokken uit hout en glas, aan de buitenzijde is er een uitnodigende bank die bij mooi weer goed wordt gebruikt.

 

Danny Van Hove, diensthoofd departement infrastructuur: “De kamer is een concept dat architecten en ingenieurs van AZ Sint-Lucas in 2014 ontwikkelden. De kamer kreeg dus vorm in het ziekenhuis zelf. We konden putten uit onze ervaring; we realiseerden de afgelopen jaren immers enkele nieuwe bouwprojecten en op vraag van de directie is in 2014 een nieuwe kamer lay-out ontworpen. We werkten daarvoor ook samen met onze partners in het bouwteam, zoals Architectenbureel De Vloed, Studiebureel Ingenium en hoofdaannemer Wyckaert. We deden ook inspiratie op bij ProF.” Drie afdelingen van AZ Sint-Lucas zijn nu gerenoveerd volgens de principes van de SLiM-kamer, een vierde volgt.

 

Handige verpleegpost

Net voor de eigenlijke kamer is er een verpleegpost waar verpleegkundigen kunnen inloggen op het net en het dossier van de patiënt inkijken. De kamerlamp van het verpleegoproepsysteem hangt naast de toegangsdeur en niet boven de deur. I.p.v. het kamernummer is een QR-code aangebracht op een designplaat. “Zo kunnen we het nut van streepjescodes demonstreren. Bijvoorbeeld verpleegkundigen en technici kunnen met hun smartphone instructies nagaan of de onderhoudsstatus van een toestel opvragen. Bovendien is achter de designplaat de toegangscontrole verwerkt. Met je badge kan je de deur ontsluiten. Vroeger kon iedereen zomaar op de kamer, iets wat vooral oudere patiënten soms als een bedreiging aanvoelen. In deze kamer is er dus meer privacy mogelijk”, zegt Danny Van Hove.

 

Huiselijke sfeer

De kamer zelf dan. “Het opzet van het hele ontwerp was om visueel zoveel mogelijk de ziekenhuissfeer te verbergen en een huiselijke omgeving te creëren.” De look met frisse kleuren en mooie materialen voelt prettig aan. De verpleegkundige kan zich aanmelden op het verpleegoproepsysteem en op het scherm ook nieuwe oproepen bekijken. Handschoenen en een dispenser zijn essentieel, maar vrij onopvallend in de wand geïntegreerd. Er is een zithoek waar bezoekers kunnen lezen of aan de laptop werken. De koelkast is ook daar gesitueerd. De patiënt kan in een comfortabele zetel uitrusten. Die ziet er heel anders uit dan de klassieke ziekenhuiszetel.

 

Boven het bed hangt geen medische balk. De elektrische aansluitingen zijn in de wand weggewerkt en de medische gassen zie je pas als je het luikje opent. De zuurstof- en persluchtslang leidt via een kleine opening onderaan naar de patiënt, het luikje kan dicht blijven zodat je het ‘medische’ niet onmiddellijk ziet. Er loopt ledverlichting boven het bed tot in de badkamer. Die volgt het daglicht: zacht ’s ochtends en ’s avonds, feller overdag. Dit bevordert het natuurlijk bioritme.

 

Veilig gevoel

Het gebeurt soms dat een patiënt valt in de badkamer en de deur blokkeert. Om dit te vermijden is er hier een dubbele schuifdeur. In de badkamer is de bedpan onzichtbaar weggewerkt. De onderhoudsvriendelijke lavabo vormt een perfecte driehoek met het bed en het toilet. Vanuit het bed kan je je indien nodig behelpen met de handgrepen van het toilet en de lavabo. Dat garandeert meer zelfredzaamheid, bijvoorbeeld na een operatie. De sproeikop van de douche hangt in een hoek van de sanitaire ruimte. Met twee klapdeuren maak je er gemakkelijk een douchecel van. Overal zijn er subtiele alarmknoppen, ook in de douche.

 

Alle oppervlakte in de kamer is perfect gebruikt, tot op de centimeter is alles doordacht uitgemeten. De vloer in de kamer is een pvc-vloer, maar oogt als een parket. “Soms hoor ik van bezoekers wel eens dat het wellicht een peperdure kamer is, maar het kostenplaatje is echt niet hoger dan bij de oudere kamers”, merkt Danny Van Hove op.

 

Patiëntveiligheid is een groot aandachtspunt. Er zijn twee detectoren. Een eerste systeem werkt met beelden. Als een patiënt valt, stuurt de detector een foto door naar de smartphone van een verpleegkundige. Een andere detector werkt op basis van infraroodsignalen en algoritmes die ook tot waarschuwingen leiden bij valpartijen. Het stelt ook andere onregelmatigheden vast, zoals teveel personen in een kamer of een te lang bezoek aan de badkamer wat verontrustend kan zijn omdat de patiënt misschien onwel werd of viel. Bij deze technologie ging veel aandacht naar de privacy.

 

Intelligente bedden

De modelkamer bevat nog innovatieve vondsten zoals het bed. Dit kan je heel laag laten zakken, tot net boven de vloer. Wie toch uit bed zou vallen, rolt er nu uit en dat vermindert het risico op letsels. Voor verpleegkundigen is het geen fysieke belasting, alles verloopt via een touchscreen. Er is ook een smart-bed op komst: een intelligent bed dat het gewicht en de temperatuur van de patiënt meet en toeziet op valpreventie.

 

“Nog interessant zijn de slimme armbanden die er als een horloge uitzien en heel wat informatie opleveren. Een pluspunt is dat je zo de stigmatisering van de patiënt beperkt”, aldus Danny Van Hove.

 

Interactie

De ontwerpers maakten in het paviljoen nog een overlegruimte, ideaal om bezoekers te ontvangen. Dat zijn de medewerkers en bezoekers van AZ Sint-Lucas, maar ook andere zorginstellingen, scholen en bedrijven zijn er welkom. Er komen voortdurend nieuwe technologieën en innovaties en die kan men in de SLiM-kamer voorstellen. Het project is inspirerend, bijvoorbeeld voor woonzorgcentra of koppels die hun huis willen verbouwen met het oog op een oudere leeftijd.

 

“We hopen zoveel mogelijk ideeën en opmerkingen te bundelen. “Mijn droom is dat vrijwilligers hier enkele dagen verblijven en sensoren dragen zodat we hun activiteiten kunnen opvolgen. De gegevens gaan via data-analyse naar een rapport en komen na validatie van de arts in het elektronisch patiëntendossier. Deze integratie is voor onze ICT-dienst dan ook een hele uitdaging”, aldus Danny Van Hove.

 

http://www.slim.gent

 

Hoe-het-niet-moet-kamer

Het az Sint-Blasius pakte het anders aan. Daar konden bezoekers en medewerkers van het ziekenhuis een kijkje nemen in de Hoe-het-niet-moet-kamer. Het initiatief vond plaats tijdens de Nationale week van de Patiëntveiligheid die liep van 16 tot 20 november.

 

“In de zorgsector is veiligheid cruciaal en daar werken we al jaren heel hard aan. Met dit project wilden we de aandacht op een leuke manier extra aanscherpen”, zegt Tim Van Laethem, diensthoofd verpleging.

 

In de kamer kon je twee poppen zien: een patiënt in bed en een verpleegkundige. De setting bevatte bewust verschillende fouten. “In het ziekenhuis lopen verschillende veiligheidsprocedures. Daarop deden we een beroep om visueel weer te geven hoe die procedures kunnen mislopen. Het ging in totaal om 35 items. Zo had de verpleegster lang, loshangend haar en waren haar nagels gelakt. Ook droeg ze een armband en dat kan natuurlijk niet”, aldus Tim Van Laethem. Sommige fouten waren heel zichtbaar, zoals een loshangende kabel. Over de pantoffels kon je gemakkelijk struikelen en er lag een infuuszakje op de grond. Voor andere situaties moesten de bezoekers heel alert zijn. Zo stond in het dossier dat de patiënt aan de rechterschouder een operatie nodig had, maar werd de linkerschouder gemarkeerd, wat tot een medische fout kon leiden. De patiënt had ook geen identificatiebandje.

 

“In totaal kwamen 149 bezoekers en 55 medewerkers een kijkje nemen. We waren blij met de opkomst. De deelname van onze medewerkers lag weliswaar niet heel hoog, maar het speelt een rol dat we al jarenlang op deze issues hameren. We waren aangenaam verrast door de opmerkzaamheid van bezoekers en patiënten. Dit geeft aan dat we hen gerust meer kunnen en moeten betrekken in het verbeteren van onze kwaliteit en veiligheid. Het initiatief bleek een goede manier om de dialoog aan te gaan en willen we zeker in de toekomst herhalen”, aldus Tim Van Laethem

 

Systeemdenken

“In de zorgsector werken we met mensen, er gebeuren wel eens fouten of vergissingen. Meestal gaat het om kleine voorvallen. We hebben de traditie om dan telkens te analyseren wat er misliep om zo uit te zoeken hoe we dergelijke situaties in de toekomst kunnen voorkomen. Deze vorm van systeemdenken past in een lean-aanpak. Die is er op gericht de efficiëntie te optimaliseren en overbodige zaken te elimineren. Met lean zijn we sinds kort van start gegaan, maar het systeemdenken doen we dus al veel langer.”

 

Az Sint-Blasius won de Kwinta Excellence Award 2015, een bekroning voor goede kwaliteitszorg. “We haalden ook onze accreditatie via het JCI, de Joint Commission International. Dat betekent dat we aan de hoogste normen voldoen op het vlak van patiëntveiligheid en kwaliteit. Dit blijven we nauwgezet opvolgen via coaching, controles en training.”

 

http://www.azsintblasius.be/over-ons/nieuws/artikel/news/hoe-het-niet-moet-kamer-maakt-onveiligheid-zichtbaar/