Dinsdag 12 juni organiseerde ZORG.tech een bezoek aan het nieuwe Mechelse ziekenhuis AZ Sint-Maarten. Het nieuwe ziekenhuis omvat 654 hospitalisatiebedden, 96 plaatsen daghospitalisatie en een sterk uitgebouwde polikliniek. De totale kostprijs van het project bedraagt zo’n 327,4 miljoen euro.

 

De opkomst van nieuwe medisch-technische mogelijkheden, de evolutie naar nog meer specialismen, de vergrijzing van de bevolking, de toenemende zorgzwaarte… Het ontbrak AZ Sint-Maarten niet aan redenen om te opteren voor een nieuwbouw. Ze centraliseren met hun nieuwe infrastructuur in Mechelen-Noord de campussen Rooienberg (Duffel), Leopoldstraat (Mechelen) en Zwartzustersvest (Mechelen). Patiënten uit de regio vinden het volledige zorgaanbod voortaan dus op één locatie. Op 15 oktober ontvangt het ziekenhuis de eerste patiënten.

 

AZ Sint-MaartenDe zorginstelling heeft van de vernieuwing gebruik gemaakt om stevig in te zetten op energiezuinige technieken.En dat start al aan de buitenkant met de uitstekende gevelisolatie volgens het sandwichprincipe. De panelen van het witte beton, de isolatie en het grijze beton worden in zijn geheel geleverd. Door de combinatie van het witte beton en het structuurbeton creëer je een grote massa-inertie die resulteert in een goede isolatie. Daarnaast is er de externe zonnewering die ervoor zorgt dat de totale inval van warmte maximaal gereduceerd wordt. De zonnewering is zodanig uitgekiend dat voor verschillende windrichtingen en standen van de zon een aparte helling is voorzien.

 

De Mechelaars opteerden bij hun technische aanpak ook voor boorgatenergieopslag.Met behulp van 240 buizen in de grond met een diepte van 105 meter, zal in de zomermaanden relatief koud water worden gebruikt om de condensorzijde van de warmtepomp te voeden, zodat ze aan de luchtgroepen voor de patiëntenkamers koeling kunnen aanbieden. In de winter wordt dit systeem dan weer gebruikt om de koudere buitenlucht al voor te verwarmen. De totale capaciteit van het BEO-veld bedraagt 450kW voor zowel verwarming als koeling. Op deze manier is er minder energie nodig om de koelinstallaties elektrisch aan te drijven. Zo’n drie tot vier maanden per jaar kunnen via deze methode de kamers gekoeld worden zonder dat er primaire energie nodig is.

 

Daarnaast opteerde men in Mechelen voor twee kleinere warmtekrachtkoppelingen, in plaats van één grote, om de load balance maximaal te houden.De WKK’s bestaan uit een gasmotor waar elektriciteit mee opgewekt wordt en zorgen voor warm water voor het sanitair alsook voor de basisbelasting van het verwarmingswater. Zo maakt het ziekenhuis zelf elektriciteit waardoor het minder primaire elektriciteit van het net moeten halen én recupereert het ook de warmte. Energetisch gezien wordt zo het beste rendement gehaald uit de warmtekrachtkoppeling.

 

Voor de recuperatie en buffering van regenwater werden daken ingericht als groendaken.Het regenwater van de bovenste daken wordt gebruikt voor toiletspoeling. De nieuwbouw in Mechelen heeft een tank van 600 kubieke meter. Er zijn ook voldoende filters voorzien om het regenwater zuiver te houden. Ook op deze manier zakt de totale waterfactuur aanzienlijk.

 

 

Om er voor te zorgen dat al deze investeringen in energiebesparende maatregelen optimaal op elkaar worden afgestemd, is er het totaal geïntegreerde gebouwbeheersysteem. Dit systeem zorgt voor de bewaking, de monitoring en de afhandeling van alarmen. Enerzijds voor het hele airconditioningverhaal, anderzijds voor het toegangscontrolebeheer, de camerabewaking en de branddetectie. Dankzij dit systeem kun je gemakkelijk energieanalyses van het hele gebouw doen. Dankzij een dertigtal mobiele EKG-devices, met WiFi-verbindingen, kunnen patiënten trouwens over het volledige gebouw centraal opgevolgd worden.

 

Naast energetische efficiëntie werd ook voldoende aandacht besteed aan logistieke optimalisatie.Met het oog op een vlotte en logische werking werden de circulatiestromen van de verschillende gebruikers (patiënten, bezoekers, medewerkers, logistiek, leveranciers) in kaart gebracht. Dit werd vervolgens vertaald in een slimme indeling. De zorgboulevard, toegankelijk via de hoofdingang, vormt de kern van het ziekenhuis. Van hieruit zijn alle diensten vlot toegankelijk dankzij een duidelijke signalisatie. Diensten die vaak met elkaar te maken hebben, liggen ook naast, boven of onder elkaar. Zo sluit spoedgevallen aan op medische beeldvorming. Medische beeldvorming maakt op zijn beurt deel uit van het poliklinisch gebeuren. Het chirurgisch dagziekenhuis sluit aan bij het operatiekwartier en de endoscopie-eenheid om ook hier de patiëntenstroom vlot te laten verlopen.


Het project kost in totaal 327,4 miljoen euro. De overheid sprong bij met een bijdrage van 287,5 miljoen euro, terwijl AZ Sint-Maarten zelf 39,9 miljoen euro financierde
. 12 miljoen euro werd gereserveerd voor bijkomende medische hightech-investeringen die bijdragen tot het innovatieve karakter van het ziekenhuis, zoals bijvoorbeeld het digitale operatiekwartier met verbindingen om ingrepen live te streamen en het nieuwe patiëntmonitoringssysteem op één centraal platform. Ook de medicatiedistributie zal een pak efficiënter en veiliger verlopen dankzij robotisering. Op 450 kamers zijn er gemotoriseerde tilliften – de ruggen van het verpleegkundig personeel halen collectief opgelucht adem – en ook het cathlab mag hypermodern genoemd worden.

 

Enkele weetjes en cijfers

  • Terreinoppervlakte: 12 hectare
  • Grondoppervlakte ziekenhuis: ca. 20.000m2
  • Bruto vloeroppervlakte ziekenhuis: iets meer dan 100.000m2
  • Aantal bouwlagen: 7
  • Aantal parkeerplaatsen: 1600
  • Aantal staanplaatsen voor fietsen: 370
  • Aantal ledlampen: 19500
  • 87 datakasten, 40 km kabelgoten en meer dan 200 km datakabel
  • Totale kosten: € 327,4 miljoen
    Overheidsmiddelen: € 287,5 miljoen
    AZ Sint-Maarten: € 39,9 miljoen (niet-subsidieerbaar deel).
    50% hiervan door ziekenhuisartsen, via hun werkingskosten.

Deze financiering wordt geherfinancierd door middel van leningen bij commerciële banken (40 miljoen euro) en daarnaast een lening van 110 miljoen euro, verstrekt door de Europese Investeringsbank (EIB).

 

 

Energiezuinigheid troef

  • Hoge isolatiewaarden: K
  • BEO-veld waarbij warmte/koelte tijdelijk in de bodem wordt opgeslagen om die op een ander moment terug aan te wenden. Op deze manier is er minder primaire energie nodig.
  • Twee warmtekrachtkoppelingen: deze produceert uit één enkele energiebron elektriciteit en warm water voor verwarming en sanitair gebruik.
  • Topkoeling met warmteterugwinning
  • Warmtepompen
  • Zonwering
  • Groendaken

 

 

Dit artikel verscheen in editie 020 van het magazine Zorg&Techniek (zorg.tech)